Komparativni prikaz sistema zaštite mentalnog zdravlja u zajednici u Italiji i Srbiji
DOI:
https://doi.org/10.18485/Ključne reči:
zaštita mentalnog zdravlja u zajednici, deinstitucionalizacija, usluge u zajednici, socijalno preduzetništvoApstrakt
Proces transformacije sa institucionalnog zbrinjavanja ka zaštiti mentalnog zdravlja u zajednici neminovno podrazumeva konstantne promene i postavlja nove zahteve u smislu pristupa korisnicima, organizacije rada i razvoja kompetencija za rad u zajednici. Iako je jedan od ciljeva reforme Sistema socijalne zaštite u Srbiji smanjenje institucionalizacije i zalaganje za zaštitu korisnika u najmanje restriktivnom okruženju, izostali su značajniji rezultati. Nedostaju jasna strateška opredeljenja, prisutan je raskorak između normativnog i praktičnog, usluge u zajednici nedovoljno su razvijene. Italija je po mnogim karakteristikama zemlja u kojoj je najrazvijeniji model zaštite mentalnog zdravlja u zajednici. Počeci procesa vezuju se za doktora Franka Bazalju (Franco Basaglia) i njegov rad u velikoj duševnoj bolnici Sveti Jovan (San Giovanni), koja je prva bila deinstitucionalizovana i čiji primer danas služi kao osnova za razvoj savremene zaštite mentalnog zdravlja u zajednici. U radu se prikazuju karakteristike zaštite mentalnog zdravlja u Italiji i Srbiji. Kroz istorijsku perspektivu, analizu legislative i aktuelnog stepena razvoja usluga u zajednici, utvrđuje se da li i pod kojim uslovima je moguće primeniti osnovna obeležja italijanskog modela u kontekstu Srbije.
Reference
[1] Beogradski centar za ljudska prava; dostupno preko: www.bgcentar.org.rs/ (Pristupljeno 09.09.2017)
[2] Brkić, Miroslav, „Usluge u zajednici – pretpostavka procesa deinstitucionalizacije”, Socijalna politika, god. 49, 2/2014.
[3] Ianes, Alberto, Social Enterprise: Social Co-operation in the Italian Welfare System and its Reproduction in Europe (from the 1970s to the Present), Euricse Working Papers, No. 88/16, 2016.
[4] Janković, Miloš, „Slobode i prava lica sa mentalnim smetnjama – nedostaci Zakona o zaštiti lica sa mentalnim smetnjama”, Crimen – časopis za krivične nauke, Vol. 7, br. 1/2015.
[5] Jović, Vladimir, Ljiljana Palibrk i Jelena Mirkov, Priručnik za uspostavljanje i razvoj centara za zaštitu mentalnog zdravlja u zajednici, Helsinški odbor za ljudska prava u Srbiji, Beograd, 2016.
[6] Legge 13 maggio 1978, Accertamenti e trattamenti sanitari volontari e obbligatori, pubblicata nella Gazz. Uff. 16 maggio 1978.
[7] Legge 328/2000 – Legge quadro per la realizzazione del sistema integrato di interventi e servizi sociali, 2000, Parlamento Italiano.
[8] Legge 381/1991, Disciplina delle cooperative sociali.
[9] Međunarodna konvencija o pravima osoba sa invaliditetom, Generalna skupština UN, 2006.
[10] Muusse, Christien and Sonja van Rooijen, Freedom First – A study of the experiences with community-based mental healthcare in Trieste, Italy, and its significance for the Netherlands, Trimbos Institute, Utrecht, 2015.
[11] Parun, Kolin Marija, Socijalna preduzeća i uloga alternativne ekonomije u procesima evropskih integracija, EPUS, Beograd, 2008.
[12] Pravilnik o bližim uslovima za primenu fizičkog sputavanja i izolacije lica sa mentalnim smetnjama koja se nalaze na lečenju u psihijatrijskim ustanovama, Službeni glasnik Republike Srbije, br. 94, Beograd, 2013.
[13] Pravilnik o vrsti i bližim uslovima za obrazovanje organizacionih jedinica i obavljanje poslova zaštite mentalnog zdravlja u zajednici, Službeni glasnik Republike Srbije, br. 106, Beograd, 2013.
[14] Rapporto salute mentale 2015; Dostupno preko: http://www.salute.gov.it/imgs/C_17_EventiStampa_442_intervisteRelatori_itemInterviste_2_fileAllegatoIntervista.pdf (Pristupljeno 15.03.2018)
[15] Republički zavod za socijalnu zaštitu, Izveštaj o radu centara za socijalni rad za 2015. godinu.
[16] Strategija razvoja socijalne zaštite, Službeni glasnik Republike Srbije, br. 71, Beograd, 2005.
[17] Strategija razvoja zaštite mentalnog zdravlja, Službeni glasnik Republike Srbije, br. 8, Beograd, 2007.
[18] Strategija za unapređenje položaja osoba sa invaliditetom, Službeni glasnik Republike Srbije, br. 71, Beograd, 2005.
[19] Ustav Republike Srbije, Službeni glasnik Republike Srbije, br. 98, Beograd, 2016.
[20] Vukmirović, Dragan, Ekonomski uticaj socijalnih preduzeća u Republici Srbiji, Republički zavod za statistiku, Beograd, 2014.
[21] World Health Organization, Mental healt action plan 2013–2020, Geneva, 2013.
[22] World Health Organization, Piano d’Azione per la Salute Mentale 2013–2020, Dipartimenta di salute Mentale Triestina A A S n 1, Trieste, 2013.
[23] Zakon o profesionalnoj rehabilitaciji i zapošljavanju osoba sa invaliditetom, Službeni glasnik Republike Srbije, br. 36, Beograd, 2009.
[24] Zakon o zaštiti lica sa mentalnim smetnjama, Član 1, Službeni glasnik Republike Srbije, br. 45, Beograd, 2013.
##submission.downloads##
Objavljeno
Broj časopisa
Rubrika
Licenca
Ovaj rad je pod Creative Commons Autorstvo-Nekomercijalno-Deli pod istim uslovima 4.0 Internacionalna licenca.
