Neoendogeni ruralni razvoj u Crnoj Gori
DOI:
https://doi.org/10.18485/Ključne reči:
ruralni razvoj, neoendogeni razvoj, lokalne akcione grupe, društvene inovacije, Crna GoraApstrakt
Integracija egzogenog i endogenog pristupa, sinergija javnog, privatnog i civilnog sektora, oličena u neoendogenom razvoju, dominantna je praksa ruralnog razvoja u Evropskoj uniji. Cilj ovog rada je da sa aspekta neoendogenog pristupa analizira proces ruralnog razvoja i potencijalne posledice njegove implementacije u Crnoj Gori. Neoendogeni razvoj se bazira na teritorijalnom identitetu i kulturi. Nastoji da balansira lokalne potrebe i promoviše društvene inovacije, osiguravajući istovremeno spoljašnje ljudske i društvene resurse, vještine i kapital. Pitanja zajedničkog planiranja i kreiranja strategija, upravljanja finansijama i sprovođenja razvojnih projekata od presudnog su značaja za zaustavljanje eksternog planiranja ruralnog razvoja i podsticanje socijalne inkluzije u Crnoj Gori. U radu ćemo ukazati na značaj kreiranja lokalnih akcionih grupa kako bi se prepoznali i realizovali zajednički interesi i podstakla konkurentnost ruralnih teritorija. SWOT analizom daćemo dublji uvid u perspektive, mogućnosti i ograničenja implementacije neoendogenog modela ruralnog razvoja u Crnoj Gori.
Reference
[1] Apostolopoulos Nikolaos, Liargovas Panagiotis, Stavroyiannis Stavros, Makris Ilias, Apostolopoulos Sotiris, Petropoulos Dimitrios and Anastasopoulou Eleni, “Sustaining Rural Areas, Rural Tourism Enterprises and EU Development Policies: A Multi-Layer Conceptualisation of the Obstacles in Greece”, Sustainability, Vol. 12, No. 7686, pp. 1–19.
[2] Bosworth Gary, Price Liz, Hakulinen Ville and Marango Susan, “Rural Social Innovation and Neo-endogenous Rural Development” in: Eugenio Cejudo and Francisco Navarro (eds.), Neoendogenous Development in European Rural Areas Results and Lessons, Springer Geography, Cham, 2020, pp. 21–32.
[3] Bojić Sandra, “Organic Agriculture Contribution to the Rural Tourism Development in the North of Montenegro”, Journal of Economics and Business, Vol. 1, No. 4, pp. 222–233.
[4] Babović Andrija, Babović Andrijana i Babović Aleksandra, „Razvoj ruralnog turizma u Crnoj Gori”, Časopis Biz Info, Vol. 6, br. 1, str. 79–90.
[5] Cifrić Ivan, „Globalizacija i ruralni razvoj”, Sociologija sela, Vol. 4, br. 146, str. 387–405.
[6] Cunder Tomaž and Bedrač Matej, “The ’LEADER Approach’ – New Development Opportunity for Rural Areas in Slovenia”, Journal for Geography, Vol. 5, No. 2, pp. 55–65.
[7] Christopher Ray, Culture Economies: a perspective on local rural development in Europe, Centre for Rural Economy Newcastle University, Newcastle, 2001, pp. 1–151.
[8] Canoves Gemma, Villarino Montserrat, Priestley K. Gerda and Blanco Asuncion, “Rural tourism in Spain: an analysis of recent evolution”, Geoforum, Vol. 35, pp. 755–769.
[9] Ćeranić Goran, „Socijalna isključenost i karakter kompetitivnosti društvenog sistema Crne Gore”, Sociološka luča, Vol. 4, br. 2, str. 21–37.
[10] Dautović Edita i Janković Marija, „Izazovi ženskog preduzetništva u Crnoj Gori”, Economics & Economy, Vol. 1, br. 4, str. 95–104.
[11] Despotović Aleksandra, Joksimović Miljan i Jovanović Miomir, “Contemporary and traditional in the life of a rural women”, Agriculture & Forestry, Vol. 65, No. 3, pp. 93–104.
[12] Đorđević Suzana, „Kako vlasti u Srbiji podstiču lokalni ekonomski razvoj?”, Godišnjak Fakulteta političkih nauka, Vol. 10, br. 15, str. 81–103.
[13] European Network for Rural Development, The LEADER approach. Available from: https://enrd.ec.europa.eu/leader-clld/leader-toolkit/leaderclld-explained_en (Accessed August 19, 2022).
[14] European Commission, The Leader Approach: a basic guide. Available from: https://enrd.ec.europa.eu/sites/default/files/leader_approach_en.pdf (Accessed August 19, 2022).
[15] Fabris Nikola, Makroekonomski model razvoja Crne Gore: izazovi, zablude i ostvarenja, Centralna banka Crne Gore, Podgorica. Dostupno preko: https://www.cbcg.me/slike_i_fajlovi/fajlovi/fajlovi_publikacije/nase_knjige/nf_makroekonomski_model_cg.pdf (Pristupljeno 13. avgusta 2022).
[16] Gašić Marko, Madžgalj Jasmina, Ivanović Vladan i Perić Goran, „Uticaj ruralnog turizma na lokalni ekonomski razvoj”, Ecologica, Vol. 22, br. 77. str. 32–36.
[17] Hubert Agnes, Empowering people, driving change: Social innovation in the European Union, BEPA, European Commission. Available from: https://ec.europa.eu/migrant-integration/library-document/empowering-people-driving-change-social-innovation-european-union_en (Accessed September 05, 2022), pp. 7–8.
[18] Janković Dejan, „Ekološke dimenzije ruralnog razvoja”, Teme, Vol. 36, br. 2, str. 627–642.
[19] Janković Dejan, Društvene promene i ruralni razvoj: značaj socijalnog kapitala, participacije i društvenih mreža, Univerzitet u Novom Sadu, Poljoprivredni fakultet, Novi Sad, 2020, str. 1–214.
[20] Janković Dejan, “Territorial Approach to Regional Rural Development”, Economics of Agriculture, Vol. 4, No. 59, pp. 675–686.
[21] Kim Tae-Yeon, “The Turning towards Neo-Endogenous Rural Development of the Farmers Network: The case of the Regional Agricultural Cluster Scheme in Asan City”, Journal of the Korea Academia-Industrial cooperation Society, Vol. 15, No. 2, pp. 902–913.
[22] Labianca Marilena, De Rubertis Stefano, Belliggiano Angelo, Salento Angelo and Navarro Francisco, “Social Innovation, Territorial Capital and LEADER Experiences in Andalusia (Spain) and in Molise (Italy)” in: Eugenio Cejudo and Francisco Navarro (eds.), Neoendogenous Development in European Rural Areas Results and Lessons, Springer Geography, Cham, 2020, pp. 111–131.
[23] Liping Kaidi-Mari, Multi-level governance in rural development – experiences from the LEADER programme, MA Thesis, University of Tartu Faculty of Social Sciences Johan Skytte Institute of Political Studies, 2016.
[24] Mićanović Anđela, Jovićević Dimitrije, Berishaj Dorontine i Raspopović Marija, (Od)java iz Crne Gore: Mapiranje puta ka cirkulaciji mozgova u Crnoj Gori, Organizacija crnogorskih studenata u inostranstvu (OCSI), 2022. Dostupno preko: https://www.omsa.me/wp-content/uploads/2022/05/CG-Odjava-iz-Crne-GoreMapiranje-puta-ka-cirkulaciji-mozgova.pdf (Pristupljeno 01. decembra 2022).
[25] MONSTAT, Migracije unutar Crne Gore 2021. godina, saopštenje 35/2022, MONSTAT, Podgorica. Dostupno preko: https://www.monstat.org/uploads/files/demografija/migracije/2021/Migracije%20unutar%20Crne%20Gore%20u%202021.%20godini.pdf (Pristupljeno 05. septembra 2022).
[26] MONSTAT, Crna Gora u brojkama 2022, MONSTAT, Podgorica. Dostupno preko: http://monstat.org/uploads/files/publikacije/CG%20u%20brojkama%202020%20MNE.pdf (Pristupljeno 05. septembra 2022).
[27] MONSTAT, Popis poljoprivrede 2010. Struktura poljoprivrednih gazdinstava Znamo šta imamo, MONSTAT, Podgorica. Dostupno preko: https://www.monstat.org/userfiles/file/popis%20poljoprivrede/VI%20knjiga%20CG%20v3.pdf (Pristupljeno 05. septembra 2022).
[28] MONSTAT, Dolasci i noćenja turista u individualnom smještaju 2021. godina, saop- štenje 20/2022, MONSTAT, Podgorica. Dostupno preko: https://monstat.org/uploads/files/TURIZAM/ind/2021/Dolasci%20i%20no%C4%87enja%20turista%20u%20individualnom%20smje%C5%A1taju%202021_.pdf (Pristupljeno 05. septembra 2022).
[29] Ministarstvo ekonomskog razvoja i turizma, Strategija regionalnog razvoja Crne Gore za period 2014–2020. godina, Vlada Crne Gore, Podgorica, 2014. Dostupno preko: https://www.gov.me/dokumenta/90196ce9-308d-4f8a-851a-8ec5a2d68f30 (Pristupljeno 05. septembra 2022).
[30] Marović Čedomir, „Strukturne promjene u poljoprivredi i ruralnoj privredi Crne Gore”, MATICA, br.65, str. 51–66.
[31] Mitrović Luka i Živković Sveto, „Održivost ruralnih područja i dosadašnja strategija razvoja ruralnog turizma u manje razvijenim regijama Crne Gore”, Rad predstavljen na 4. međunarodnom kongresu o ruralnom turizmu, Novo vrijeme – vrijeme za ruralni razvoj, Supetar, Hrvatska, 2018. Dostupno preko: https://www.fthm.uniri.hr/images/kongres/ruralni_turizam/4/znanstveni/Mitrovic_Zivkovic.pdf (Pristupljeno 01. decembra 2022), str. 161–171.
[32] Novikova Marina, “Promoting Social Innovation Through Neo-Endogenous Development: The Case of the Austrian Region of Muehlviertel”, Revista Portuguesa de Estudos Regionais, No. 59, pp. 7–21.
[33] Navarro-Valverde Francisco, Cejudo-Garcia Eugenio and Canete Perez Jose Antonio, “The Lack of Attention Given by Neo-endogenous Rural Development Practice to Areas Highly Affected by Depopulation. The Case of Andalusia (Spain) in 2015–2020 Period”, European Countryside, Vol. 13, No. 2, pp. 352–367.
[34] Petrović Mina i Toković Milena, „Neoendogeni razvoj gradova i ekološki paradoks: studija slučaja šest gradova u Srbiji”, SOCIOLOGIJA, Vol. 58, posebno izdanje, str. 181–209.
[35] Pjerotić Ljiljana, Upravljanje održivim razvojem turizma u kontekstu evropskih integracija, doktorska disertacija, Univerzitet Crne Gore, Ekonomski fakultet, 2019.
[36] Petrick Martin and Weingarten Peter, “The role of agriculture in Central and Eastern European rural development: an overview” in: Martin Petrick and Peter Weingarten (eds.), The Role of Agriculture in Central and Eastern European Rural Development: Engine of Change or Social Buffer?, Institute of Agricultural Development in Central and Eastern Europe IAMO, Halle, 2004.
[37] Softić Tufik, Prazne đačke klupe na sjeveru: Nekad škola sada kapele, Monitor online, 2022. Dostupno preko: https://www.monitor.co.me/prazne-djacke-klupe-na-sjeveru-nekad-skola-sada-kapele/ (Pristupljeno 01. decembra 2022).
[38] Sykala Lukasz, “Basic principles and features of the LEADER approach” in: Lukasz Sykala, Magdalena Dej and Oskar Wolski (eds.), The LEADER Method Transferring Experience of the Visegrad Group Countries to Georgia, Institute of Urban Development, Krakow, 2015, pp. 41–54.
[39] Stjepčević Antonela, Luštičani osnovali LAG kao instrument za održivi razvoj područja, Radio Tivat, 2022. Dostupno preko: https://radiotivat.com/2022/04/11/lusticani-osnovali-lag-kao-instrument-za-odrzivi-razvoj-podrucja/ (Pristupljeno 01. decembra 2022).
[40] Šarović Rade, „Migracije poljoprivrednika u Crnoj Gori (1948–2011)”, Sociologija i prostor, Vol. 194, br. 3, str. 379–393.
[41] Unija poslodavaca Crne Gore (UPCG), Radović Milivoje i Đurašković Jovan, Izvještaj: Neusklađenost tržišta rada i obrazovnog sistema u Crnoj Gori – Stvaranje ambijenta za održivi razvoj preduzeća u Crnoj Gori, UPCG, 2016. Dostupno preko: https://www.poslodavci.org/biblioteka/publikacije/neuskladjenost-trzista-rada-i-obrazovanog-sistema-u-crnoj-gori-stvaranje-ambijenta-za-odrzivi-razvoj-preduzeca-u-crnoj (Pristupljeno 01. decembra 2022).
[42] Vanclay Frank, “Endogenous rural development from a sociological perspective” in: Robert Stimson, Roger R. Stough and Peter Nijkamp (eds.), Endogenous Regional Development, Perspectives, Measurement and Empirical Investigation, Edward Elgar Publishing Limited, UK, 2011, pp. 59–72.
[43] Ward Neil, Atterton Jane, Kim Tae-Yeon, Lowe Philip, Phillipson Jeremy and Thompson Nicola, Universities, the Knowledge Economy and Neo-Endogenous Rural Development, Centre for Rural Economy University of Newcastle upon Tyne, Newcastle, 2005. Available from: https://www.ncl.ac.uk/media/wwwnclacuk/centreforruraleconomy/files/discussion-paper-01.pdf (Accessed August 16, 2022).
##submission.downloads##
Objavljeno
Broj časopisa
Rubrika
Licenca
Ovaj rad je pod Creative Commons Autorstvo-Nekomercijalno-Deli pod istim uslovima 4.0 Internacionalna licenca.
