Interesne grupe
DOI:
https://doi.org/10.18485/Ključne reči:
interesne grupe, lobiranje, kolektivno delovanje, moć, demokratijaApstrakt
U ovom radu razmatram koncept interesnih grupa – pojam, vrste, načine delovanja i odnose sa drugim akterima i njihov značaj za demokratiju. Interesna grupa je svaki organizovani akter koji ima za cilj da utiče na oblikovanje javne politike. Različite teorije objašnjavaju interesne grupe (pluralistički, marksistički, elitistički i korporativni pristup). Odnosi među interesnim grupama su odnosi moći, one slede moć i nepogrešivo znaju gde su sedišta moći. Delovanje interesnih grupa zavisi od toga koliko su organizovane, kakvim resursima raspolažu, kakve ciljeve žele da postignu i koga zastupaju. Prednosti u delovanju interesnih grupa su što se pojedini važni poslovi mogu ubrzati i efikasnije obaviti, što nameću nekakav realan odnos u društvu, što često na sistematičniji način artikulišu određene interese, nude rešenja kojima bivaju korektiv vlastima i omogućavaju prečice da se brže donose odluke i kreira politika. Nedostaci su što nastoje da ostvare uži a ne širi interes, utiču na politiku bez mandata od strane građana, često i bez legaliteta i bez legitimiteta i netransparentno. Ne postoji saglasnost oko toga da li interesne grupe održavaju ili potkopavaju demokratiju. U tekstu se bavim Olsonovom „Logikom kolektivnog delovanja” i kritikama. Procesom demokratizacije i konsolidacije institucija opadaju neformalne grupe i postaju formalnije, proces kreiranja politike postaje transparentniji. Moć grupa i moćne grupe slabe procesom demokratizacije.
Reference
[1] Aldrich, John H., Rational Choice and Turnou, American Journal of Political Science, 1993, 37(1): 246–278, prema: Herbert Kitschelt i Philipp Rehm, Politička participacija, u: Caramani, Daniele (ur.), Komparativna politika, Političke analize, Zagreb, 2013, str. 333.
[2] Almond, Gabriel, “Research Note: A Comparative Study of Interest Groups and the Political Process”, The American Political Science Review,1958, 52(1): 270–282.
[3] Bartolini, Stefano and Mair, Peter, “Challenges to Contemporary Political Parties”, in: Larry Diamond and Richard Gunther (ed.), Political Parties and Democracy, The John Hopkins University Press, Baltimore and London, 2001.
[4] Bentley, Arthur, The Process of Government, Evanston, Principia Press, 1949.
[5] Cigler, Allan J., “Political Parties and Interest Groups: Competitors, Collaborators, and Uneasy Allies”, in: Eric M. Uslaner (ed.), American Political Parties, A Reader, F.E. Peacock Publishers, Inc. Itasca, Illinois USA, 1993, pp. 407–433.
[6] Cigler, Allan I. and Burdett, Loomis A. (eds.), Interest Group Politics, 8th ed. Washington, DC: CQ Press, 2012.
[7] Clive, Thomas, Understanding and Comparing Interest Groups in Western Democracies, in: Clive S. Thomas (ed.), First World Interest Groups, A Comparative Perspective, Greenwood Press, Westport, Connecticut, London, 1993.
[8] Clive, Thomas, “Interest Groups and Lobbying in Latin America: theoretical and practical considerations”, Journal of Public Affairs, Volume 14, Number 3, 2014, pp. 165–182.
[9] Dahl, Robert A., Who Governs? New Haven: Yale University Press, 1961.
[10] Dahl, Robert A. and Lindblom, Charles, Politics, Economics and Welfare, Chicago, IL: University of Chicago Press, 1976.
[11] Finer, Samuel E., Anonymous Empire: A Study of the Lobby in Great Britain, London, Pall Mall Press, 1958.
[12] Granados, Francisco J. and Knoke, David, Organized Interest Groups and Policy Networks (pp. 287–309), in: Thomas Janoski, Robert Alford, Aleksander Hicks and Mildred A. Schwartz (eds.), The Handbook of Political Sociology, States, Civil Societes, and Globalization, Cambridge University Press, 2005.
[13] Kitschelt, Herbert i Rehm, Philipp, Politička participacija, u: Caramani, Daniele (ur.), (2013), Komparativna politika, Političke analize, Zagreb, 2013.
[14] Key, Valdimer, O. Jr., Politics, Parties, and Pressure Groups, Fourth edition, New York, Crowell, 1958.
[15] Lukes, Stiven, Power: A Radikal View, New York: Mcmillan, 1974.
[16] Hague, Rod i Harrop, Martin, Uporedna vladavina i politika, Univerzitet u Beogradu – Fakultet političkih nauka, 2014.
[17] Mills, C. Wright, The Power Elite, New York: Oxford University Press, 1956.
[18] McLean, Iain, Uvod u javni izbor, Fakultet političkih znanosti, Zagreb, 1997.
[19] Nordlinger, Eric, On the Autonomy of the Democratic State, Cambridge, UK: Harvard University Press, 1981.
[20] Stojiljković, Zoran, Srbija u lavirintima tranzicije, Ogledi iz političke sociologije savremenog društva, Službeni glasnik, Beograd, 2011.
[21] Offe, Clasus and Wiesenthal, Helmut, “The Logics of Collective Action: Theoretical Notes on Social Class and Organizational Form” in: Offe, Claus (ed.), Disorganized Capitalism: Contemporary Transformations of Work and Politics, Cambridge: Polity, 1985.
[22] Olson, Mancur, Logika kolektivnog djelovanja, Fakultet političkih znanosti Sveučilišta u Zagrebu, 2009.
[23] Offe, Claus (ed.), Stress and Contradiction in Modern Capitalism, Lexington. MA: D.C. Heath and Company, 1975.
[24] Pulantzas, Nicos, Political Power and Social Class, Timothy O’Hagan (trans), London: NLB, 1973.
[25] Pulantzas, Nicos, Classes in Contemporary Capitalism, London, UK: Verso, 1978.
[26] Roland, Erne, „Interesna udruženja” u Caramani, Daniele (ur.), Komparativna politika, Političke analize, Fakultet političkih znanosti, Zagreb, 2013.
[27] Richardson, Jeremy J. (ed.), Pressure Groups, Oxford University Press, 1993.
[28] Truman, David B., The Governmental Process: Political Interests and Public Opinion, Westport, CT: Greenwood Press, 1951.
[29] Truman, David B., The Governmental Process, New York, Alfred A. Knopf, 1958.
[30] Wilson, Graham K., Interest Groups, Oxford: Basil Blackwell, 1991.
##submission.downloads##
Objavljeno
Broj časopisa
Rubrika
Licenca
Ovaj rad je pod Creative Commons Autorstvo-Nekomercijalno-Deli pod istim uslovima 4.0 Internacionalna licenca.
